file

Peptydy a hamowanie DHT – fakty z laboratoriów

Peptydy są badane pod kątem wpływu na mieszki włosowe i reakcję ich komórek na DHT, czyli dihydrotestosteron. Wynik z laboratorium nie oznacza jednak, że peptyd hamuje wytwarzanie DHT w skórze głowy lub leczy łysienie androgenowe u ludzi. Najważniejsze jest rozróżnienie trzech rzeczy: ograniczenia produkcji hormonu, osłabienia jego działania oraz poprawy kondycji komórek narażonych na DHT. To różne mechanizmy, choć w opisach produktów bywają przedstawiane jako jedno i to samo.

Dlaczego DHT ma znaczenie dla włosów?

DHT powstaje z testosteronu pod wpływem enzymu zwanego 5α-reduktazą. U osób predysponowanych do łysienia androgenowego oddziaływanie androgenów na wrażliwe mieszki włosowe sprzyja ich miniaturyzacji. Z czasem mogą one wytwarzać włosy coraz cieńsze i krótsze, przez co fryzura stopniowo traci gęstość.

Predyspozycja ma tu istotne znaczenie. Sam fakt, że organizm produkuje DHT, nie oznacza łysienia. Liczy się również reakcja mieszków włosowych, dlatego prosty schemat „więcej DHT we krwi = większa utrata włosów” jest mylący. Łysienie androgenowe rozpoznaje się przede wszystkim na podstawie obrazu klinicznego, a nie pojedynczego wyniku oznaczenia hormonu.

Pokazuje to polskie badanie obejmujące 49 osób, w tym osoby z łysieniem androgenowym i grupę kontrolną. Podwyższone stężenie DHT we krwi stwierdzano także u części osób bez łysienia, a różnice średnich stężeń między badanymi grupami nie były istotne statystycznie. Wynik nie wyklucza roli DHT w chorobie. Przypomina natomiast, że stężenie hormonu we krwi nie opisuje wprost tego, co dzieje się w konkretnym mieszku włosowym.

Zainteresowanie metodami wpływającymi na ten mechanizm jest zrozumiałe, bo łysienie androgenowe jest częste. Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego dotyczy co najmniej 50% mężczyzn przed 50. rokiem życia i ponad 70% po 70. roku życia. Wśród kobiet szacowana częstość wynosi 3–6% przed 30. rokiem życia oraz 30–40% po 50. roku życia. Te dane opisują skalę problemu, ale nie są dowodem skuteczności żadnego preparatu peptydowego.

Co właściwie oznacza „hamowanie DHT”?

Pod tym określeniem mogą kryć się odmienne wyniki badań. Pierwsza możliwość to hamowanie 5α-reduktazy, a więc ograniczenie przemiany testosteronu w DHT. Druga to wpływ na odpowiedź komórek na już obecny hormon. Trzecia polega na poprawie wybranego parametru komórek, którym wcześniej podano DHT, bez wykazania wpływu na stężenie hormonu lub aktywność enzymu.

Ta różnica jest ważna przy czytaniu doniesień o peptydach. Jeśli komórki w hodowli lepiej się namnażają mimo kontaktu z DHT, nie wynika z tego automatycznie, że badana substancja zablokowała produkcję DHT. Mogła wpłynąć na inny proces w komórce. Żeby mówić o hamowaniu 5α-reduktazy, trzeba zbadać aktywność enzymu lub odpowiednio zmierzyć przemianę testosteronu w DHT. Żeby mówić o leczeniu łysienia, potrzebne są z kolei dane dotyczące włosów u ludzi.

Punktem odniesienia są leki o określonym mechanizmie farmakologicznym. Finasteryd hamuje przede wszystkim 5α-reduktazę typu II, a dutasteryd działa na izoformy typu I i II. Samo umieszczenie peptydu w preparacie opisanym jako „przeciw DHT” nie oznacza, że działa on tak jak te leki ani że osiąga porównywalny efekt kliniczny.

Co pokazały badania peptydów w laboratorium?

Jednym z przykładów jest peptyd AC2 pozyskany z owocu Trapa japonica, opisany w przeglądzie badań nad krótkimi peptydami a wypadaniem włosów. Badano go w hodowli ludzkich komórek brodawki skórnej mieszka włosowego. W zastosowanym teście nie wykazał cytotoksyczności, a przy stężeniu 10 mg/ml częściowo przeciwdziałał zaburzeniu namnażania komórek wywołanemu przez DHT.

To interesujący wynik, lecz dotyczy ściśle określonych warunków eksperymentu. Stężenie 10 mg/ml nie jest zalecaną dawką dla człowieka. Nie wiadomo na tej podstawie, czy peptyd naniesiony na skórę dotrze w odpowiedniej ilości do mieszków włosowych, jak zachowa się w gotowym preparacie ani czy poprawi liczbę lub grubość włosów. Co szczególnie istotne dla pytania o DHT, opisany wynik dotyczył reakcji komórek na hormon, a nie wykazanego obniżenia jego stężenia u ludzi.

Badanie in vitro, czyli prowadzone poza organizmem, pozwala sprawdzić wybrany mechanizm w kontrolowanych warunkach. Jest przydatne do wskazania kierunku dalszych prac, ale upraszcza sytuację występującą w skórze głowy. Wynik zależy między innymi od użytego modelu komórkowego, stężenia substancji i czasu ekspozycji. Dlatego nie należy przenosić go wprost na skuteczność wcierki czy serum.

Peptyd w składzie to nie to samo co peptyd hamujący DHT

Część preparatów do skóry głowy łączy peptydy z innymi składnikami. Przykładem są formuły zawierające biotynylowany tripeptyd oraz składniki roślinne albo acetylowany tetrapeptyd i biochaninę A. W opisach takich mieszanin pojawia się mechanizm związany z hamowaniem 5α-reduktazy. Nie oznacza to jednak, że za ten mechanizm odpowiada właśnie peptyd: w przytaczanych opisach działanie na enzym wiązano także ze składnikami niepeptydowymi, takimi jak kwas oleanolowy czy biochanina A.

Równie ostrożnie trzeba czytać wyniki badań gotowych formuł. Jeśli produkt zawiera kilka substancji, a po jego stosowaniu zaobserwowano zmianę określonego parametru włosów, nie da się bez dodatkowego porównania przypisać efektu jednemu składnikowi. Badanie mieszaniny może mówić coś o tej mieszaninie, ale nie dowodzi samodzielnej skuteczności obecnego w niej peptydu.

Znaczenie ma także postać produktu. Obiecujący rezultat uzyskany dla konkretnej substancji w hodowli komórek nie musi dotyczyć dowolnego kosmetyku, który zawiera „peptydy” na etykiecie. Peptydy różnią się budową, a skuteczność preparatu zależy również od jego składu i sposobu stosowania. Sama nazwa tej grupy związków nie określa mechanizmu działania produktu.

Jak ocenić doniesienie o peptydach i DHT?

Najpierw warto ustalić, jaki dowód stoi za deklaracją. Opis mechanizmu, eksperyment na komórkach i badanie kliniczne u osób z łysieniem androgenowym odpowiadają na różne pytania. Przydatne są zwłaszcza trzy sprawy:

  • Co mierzono? Aktywność 5α-reduktazy, stężenie DHT, namnażanie komórek czy liczbę i grubość włosów? Poprawa jednego z tych parametrów nie potwierdza automatycznie pozostałych.
  • Co badano? Pojedynczy, zidentyfikowany peptyd czy gotowy preparat z kilkoma składnikami? Wyniku uzyskanego dla mieszaniny nie można bez dodatkowych danych przypisać samemu peptydowi.
  • U kogo prowadzono badanie? Wyniki z hodowli komórkowej i badania u ludzi mają inną wartość przy ocenie, czy produkt rzeczywiście pomaga osobom z łysieniem.

Wiarygodna ocena działania u ludzi wymaga badania z odpowiednią grupą porównawczą i czasem obserwacji oraz mierzalnymi wynikami, takimi jak liczba i grubość włosów. Ważne jest też, czy uczestnicy mieli rozpoznane łysienie androgenowe oraz czy badano tę samą formułę i sposób stosowania, których dotyczy późniejsza deklaracja.

Jeżeli włosy wypadają nagle, intensywnie lub w sposób nietypowy, nie warto zakładać, że przyczyną jest DHT. Różne postacie utraty włosów wymagają odmiennego postępowania. Konsultacja dermatologiczna pomaga ustalić przyczynę i ocenić, czy produkt peptydowy ma w danej sytuacji uzasadnione miejsce obok metod leczenia o lepiej poznanym działaniu.

Przeczytaj również:

Podziel się

FacebookXPinterest